Stilte

Luisteren naar Stilte. Iets dat iedereen van tijd tot tijd doet of zou moeten doen. Het mag vreemd lijken een column over muziek te wijden aan iets dat in eerste instantie tegengesteld lijkt. En toch: ook muziek kan niet zonder…

Sterker nog: het is de basis van ieder muziekstuk. Uiteindelijk begint iedere componist met een leeg vel en heeft op dat moment dus de absolute stilte op papier. Steve Reich, modern avant-gardistisch componist, liet het in één van zijn stukken zelfs zo. Met als gevolg dat, toen het stuk, 4’33” genaamd, werd uitgevoerd, deze titel ook al het tastbare was wat aanwezig was. Het publiek werd vergast op 4 minuten en 33 seconde absolute stilte, hoewel: de bedoeling was juist aan te tonen dat dat niet bestond, dus bestond de muziek uit de aanwezige achtergrondgeluiden, waaronder uiteindelijk een boos publiek.

Muziek in zijn meest existentiële vorm, dus in wezen. En waarom ook niet? Zodra hij iets op de notenbalk zou hebben gezet, zou het effect wellicht pompeus zijn geweest. Stel dat het maar 3 noten waren in die tijd, eind jaren 50, dan had men hem waarschijnlijk beschuldigd van interessantdoenerij, maar geheel niets….

Je kunt er zelfs de humor wel van inzien, vele mensen die naar een muziekuitvoering komen en een stuk voorgeschoteld krijgen waarin absoluut niets gebeurd. Toen ik het voor het eerst hoorde vond ik het ontzettend cool, eigenlijk.

Eén stap verder en je komt bij de ambient Music. Er wordt gezegd dat Brian Eno hiermee de eerste was. Zijn album “Music for Airports”uit 1977 wordt genoemd als eerste ambientplaat ooit.

In de jaren erna, begin jaren 80, ontgroeide deze muziek de cultstatus nauwelijks, waarna de new-age-beweging ermee aan de haal ging met soms, best wel, tenenkrommend resultaat.

Toch zaten ook daar pareltjes tussen, ik heb een CD met 60 minuten lang geluiden uit het regenwoud. Ook heb je CD’s met zeegeluiden, inclusief zeemeeuwen etc. etc.

Enfin, ik kan me er iets bij voorstellen voor wie in Nederland een punt, een moment van stilte zoekt.

Probeer het maar eens, u zult zien dat het in ons drukke landje vrij moeilijk te vinden is. Ik weet er één, maar ik vertel lekker niet waar. Niet dat ik bezitterig ben, maar het vertellen zou het punt kunnen bederven, dus houd ik het liever voor mezelf. De afgelopen 15 jaar is de ambient Music vooral het terrein geworden van componisten van elektronische muziek.

Zij hebben manieren gevonden om de stilte te omkleden met de meest fantastische geluiden uit hun apparatuur. Eén grote naam in het genre is Biosphere, alter ego voor Geir Jenssen.

Deze man woont in het hoge noorden van Noorwegen en tovert uit zijn apparaten het geluid van kruiende bergen ijs (of tenminste zoals ik me voorstel hoe dat zou klinken, ik heb geen idee, wellicht weten de bewoners van het Paard van Marken meer?) Zet het op en luister naar deze geluiden en soms overduidelijk achterstevoren afgespeelde flarden van melodieën en je komt geheid tot rust. Of juist niet, want er zit toch ook een zekere spanning in de muziek waar sommige mensen slecht tegen kunnen.

En nu, om u wat rust te gunnen, stop ik, laat dit vel verder leeg en laat u alleen met wat…stilte…..