HERSEN OBESITAS

Dit stukje gaat over kunst.

Zo.

Nu zijn alleen u en ik nog over.

Enige tijd geleden keek ik naar een uitzending van Zomergasten met beeldend kunstenaar Erik van Lieshout. Een zeer bevlogen man die ieder moment dat hij spreekt overduidelijk al bezig is 5 nieuwe ideeën te verwerken, waardoor hij soms wat onsamenhangend uit zijn woorden komt en regelmatig moest informeren wat de interviewer, schrijver Jelle Brandt-Corstius, nu eigenlijk ook weer gevraagd had. Derhalve was het gesprek soms wat moeilijk te volgen, maar zeiden de door de kunstenaar geselecteerde fragmenten des te meer over ’s mans beweegredenen en innerlijke gevoelens.

Zo was er een zeer indrukwekkend fragment met Klaus Kinski, opgenomen rond 1970, toen de man op het toppunt stond van zijn cultstatus. Hij was natuurlijk bij het grote publiek in eerste instantie bekend als  acteur, met name gecast in horrorfilms. Hiernaast genoot hij echter ook faam als speler op het grote toneel. De opname die werd vertoonde liet hem zien tijdens een performance waarbij hij een monoloog afstak over Jezus Christus. In eerste instantie beginnend als een soort uitzending van “Opsporing Verzocht”, waarbij op pseudo zakelijke wijze de personalia van Jezus werden opgesomd, zoals zijn uiterlijk, zijn kleding, zijn vermoedelijke verblijfplaats etcetera, werd het gaandeweg steeds meer een aanklacht tegen de zogenaamd verderfelijke ideeën die de man verspreid had. Aangezet met een fantastisch gevoel voor drama leverde dit een stukje zeer provocerend toneel op, hetgeen ook de toeschouwers, bestaande uit 3000 personen tot enige razernij bracht en uiteindelijk het podium meerdere malen werd beklommen door mensen die het niet met Klaus eens waren en dit luidruchtig wilden uiten. De theatermedewerkers hadden het er moeilijk mee en verzochten het publiek dringend op hun plaatsen te blijven tot meneer Kinski klaar was.

Meneer had zich intussen even teruggetrokken en kwam even later doodleuk terug en begon van voren af aan. Overduidelijk gemaakt in een tijd dat provocatie de norm was. Heerlijk om naar te kijken.

Hiernaast, en dat bleek uiteindelijk nog meer indruk op mij te maken, was er, onder veel meer, ook een kort fragment met een oudere Oostenrijkse kunstenaar. Deze man kwam slechts kort in beeld, maar poneerde een stelling die vrij gedurfd is, paradoxaal en, in mijn optiek, toch raak!

De man zei letterlijk: “Kunst en democratie gaan niet samen! Democratie in de kunst leidt tot fascisme!” Nu was ook deze man een kind van de jaren 60 en 70, de tijd dat het f-woord mijns inziens veel te veel misbruikt werd voor soms wat obligate zaken, maar toch klopt de essentie volgens mij wel.

Ik merkte dat ik weken later nog steeds mijn tanden stukbeet op deze stelling. Immers, hoe kon kunst, bedoeld ter verheffing van “het volk”, juist niet bepaald kunnen worden door dat zelfde volk?

Ik denk dat ik er uit ben….

Zie het als een hamburger van Macdonalds. Als je de gemiddelde Nederlander gaat vragen of deze lekkerder is dan een bord bietjes, dan kunt u nagaan wat het gemiddelde antwoord wordt. Maar waarom eten we dan niet massaal dagelijks hamburgers? Omdat er mensen zijn die beweren dat deze ongezond zijn. Als je er teveel van eet wordt je dik en ga je uiteindelijk een stuk vroeger dood.

Wel, zo is het ook met kunst. Juist nu hoor je steeds meer geluiden dat de meeste kunst geen enkel doel dient, dat boeken van Grisham of liever helemaal geen boeken, TV-programma’s van SBS 6  of de RTL-meuk (helaas is geen TV hier geen optie), en muziek die je in de kroeg hoort (uitzonderingen daargelaten) een stuk béter is dan “wat die vage figuren kunst noemen”.

Ik denk dat het andersom is. Teveel boeken van Grisham, SBS-series en “apres-ski-muziek” leiden tot vervetting van het denkvermogen en uiteindelijk een vroegtijdige hersendood.

Uiteindelijk gaan de recepten van deze rommel ook de tijd niet overleven. Natuurlijk wil dit niet zeggen dat er een verbod moet komen op “rommel”, soms is het snoepen van geestelijke hamburgers gewoon lekker. Maar, voor uw aller geestelijk welzijn, snoep verstandig, eet (af en toe) een “Appel”…… ;-)